Planowanie wyjazdu często zaczyna się od sprawdzenia, czy dokument podróży będzie ważny jeszcze przez kilka miesięcy. Najkrótsza odpowiedź na pytanie, co potrzebne do wyrobienia paszportu, brzmi: aktualne zdjęcie, potwierdzenie opłaty, osobista wizyta w punkcie paszportowym oraz dodatkowe dokumenty, jeśli składasz wniosek za dziecko albo korzystasz ze zniżki. Poniżej porządkuję cały proces, koszty, terminy i sytuacje, które najczęściej powodują opóźnienia.
Najważniejsze rzeczy przygotujesz jeszcze przed wizytą w urzędzie
- Jedno zdjęcie 35 × 45 mm, kolorowe i wykonane nie wcześniej niż 6 miesięcy przed złożeniem wniosku.
- Potwierdzenie opłaty: standardowo 140 zł dla osoby dorosłej.
- Poprzedni paszport, jeśli był wydany, ponieważ urząd go unieważni.
- Zgoda drugiego rodzica lub odpowiednie orzeczenie sądu, gdy paszport wyrabiasz dla dziecka.
- Około 30 dni oczekiwania na dokument składany w Polsce.
Dokumenty potrzebne osobie dorosłej
Przy zwykłym wniosku dla osoby dorosłej lista nie jest długa. Potrzebujesz przede wszystkim jednego aktualnego zdjęcia, potwierdzenia wniesienia opłaty oraz poprzedniego paszportu, jeśli go posiadasz. Dla własnego spokoju zabieram również ważny dowód osobisty, choć najważniejsze dane urząd sprawdza w rejestrach.
- kolorowe zdjęcie paszportowe wykonane maksymalnie 6 miesięcy wcześniej,
- dowód opłaty za wydanie dokumentu,
- poprzedni paszport, jeśli był wydany,
- dokument potwierdzający ulgę, na przykład legitymacja studencka, orzeczenie albo Karta Dużej Rodziny.
Wniosek składa się osobiście w dowolnym punkcie paszportowym w Polsce. Nie trzeba wybierać urzędu właściwego dla miejsca zameldowania. Na miejscu urzędnik przygotowuje elektroniczny formularz, sprawdza dokumenty, pobiera odciski palców i przyjmuje podpis.
Odpis aktu urodzenia lub dokument potwierdzający obywatelstwo nie jest standardowym załącznikiem. Urząd może jednak o nie poprosić, gdy pojawią się rozbieżności w danych, wątpliwości dotyczące tożsamości albo obywatelstwa. W takiej sytuacji wcześniejsze przygotowanie dokumentów stanu cywilnego może oszczędzić drugiej wizyty.
Zdjęcie paszportowe decyduje o sprawnym przyjęciu wniosku
Fotografia powinna mieć format 35 × 45 mm, jasne i jednolite tło oraz równomierne oświetlenie. Twarz musi być pokazana od czubka głowy do górnej części barków i zajmować około 70-80% zdjęcia. Trzeba patrzeć prosto w obiektyw, mieć naturalny wyraz twarzy, zamknięte usta i odsłonięte oczy oraz brwi.
Najczęstszy błąd to przyniesienie fotografii zbyt starej albo wykonanej na niewłaściwym tle. Zdjęcie musi być kolorowe, ostre i nieuszkodzone, a osoba na nim przedstawiona bez nakrycia głowy i ciemnych okularów. Wyjątki są możliwe między innymi ze względów zdrowotnych, ale w razie wątpliwości potrzebne może być zaświadczenie.
Zdjęcia do dokumentów nie są dobrym miejscem na oszczędzanie kilku złotych. Fotograf, który regularnie wykonuje zdjęcia biometryczne, zwykle od razu wie, jak ustawić twarz i światło. To prostsze niż ryzyko, że urząd odrzuci fotografię i poprosi o uzupełnienie wniosku.
Paszport dla dziecka wymaga zgód i innego zestawu dokumentów
Wniosek za małoletniego składa rodzic, opiekun prawny albo kurator. Potrzebne jest jedno aktualne zdjęcie dziecka, potwierdzenie opłaty, a także ważny dowód osobisty lub paszport dziecka, jeśli taki dokument już ma.
Co do zasady potrzebna jest zgoda obojga rodziców. Drugi rodzic może wyrazić ją w urzędzie, elektronicznie albo złożyć pisemną zgodę z notarialnym poświadczeniem podpisu. Zgoda nie musi być dostarczona w tej samej chwili co wniosek, ale bez jej uzyskania urząd nie zakończy sprawy.
Jeśli drugi rodzic nie ma władzy rodzicielskiej, została ona ograniczona w sprawach paszportowych albo rodzice nie mogą dojść do porozumienia, potrzebny będzie dokument sądowy potwierdzający tę sytuację. W przypadku śmierci rodzica należy przedstawić akt zgonu. Gdy dziecko urodziło się za granicą, urząd może wymagać wcześniejszej rejestracji zagranicznego aktu urodzenia w Polsce.
Dziecko poniżej 12 lat
Wniosek o paszport dla dziecka, które nie ukończyło 12 lat, można złożyć także przez internet, jeśli rodzic ma profil zaufany, e-dowód albo podpis kwalifikowany. W przypadku wizyty w urzędzie dziecko zwykle nie musi być obecne przy składaniu wniosku, a jego odciski palców nie są pobierane.
Przy składaniu elektronicznym zdjęcie musi mieć postać pliku. Wymagana jest rozdzielczość co najmniej 768 × 1004 piksele i rozmiar nie większy niż 2,5 MB. Wniosek internetowy nie oznacza jednak całkowitego braku formalności, ponieważ rodzic nadal odpowiada za zgodę drugiego opiekuna i odbiór dokumentu.
Przeczytaj również: Ile kosztuje paszport tymczasowy w Polsce? Sprawdź, zanim złożysz wniosek
Dziecko od 12 do 18 lat
Starsze dziecko powinno być obecne przy składaniu wniosku, ponieważ urząd pobiera odciski palców. Rodzic nadal składa dokumenty i wyraża zgodę, ale obecność małoletniego jest częścią procedury. Paszport wydany osobie w tym wieku jest co do zasady ważny 10 lat, natomiast dokument dla młodszego dziecka jest ważny 5 lat.
Opłata zależy od wieku i przysługujących ulg
Podstawowa opłata za paszport osoby dorosłej wynosi 140 zł. W wielu przypadkach można zapłacić 70 zł, czyli skorzystać z 50-procentowej ulgi. Dotyczy to między innymi uczniów i studentów w określonym wieku, emerytów, rencistów, osób z niepełnosprawnością oraz rodziców posiadających ważną Kartę Dużej Rodziny.
| Osoba | Opłata podstawowa | Opłata z Kartą Dużej Rodziny |
|---|---|---|
| Dorosły | 140 zł | 70 zł dla uprawnionego rodzica |
| Dziecko poniżej 12 lat | 30 zł | 15 zł |
| Dziecko od 12 do 18 lat | 70 zł | 35 zł |
Uczeń lub student do 25. roku życia, który ma ważną Kartę Dużej Rodziny, może w określonych warunkach skorzystać z opłaty 35 zł. Zawsze trzeba mieć przy sobie dokument potwierdzający prawo do ulgi. Nie można też łączyć kilku zniżek, dlatego wybiera się tę najkorzystniejszą.
Osoby, które ukończyły 70 lat, nie płacą za wydanie paszportu. Zwolnienie może dotyczyć również określonych sytuacji zdrowotnych, pobytu w domu pomocy społecznej albo dokumentu z wadą techniczną. Sposób płatności zależy od konkretnego punktu paszportowego, dlatego przed wizytą sprawdzam, czy urząd przyjmuje przelew, kartę lub płatność na miejscu.
Ile trwa wyrobienie dokumentu i gdzie go odbierzesz
Wniosek złożony w Polsce jest rozpatrywany zwykle w terminie do 30 dni. W praktyce urząd może podać konkretną przewidywaną datę odbioru, ale przy większej liczbie wniosków albo konieczności wyjaśnienia danych sprawa może potrwać dłużej.
Paszport odbiera się w tym samym punkcie, w którym złożono wniosek. Osoba dorosła powinna mieć dokument tożsamości i poprzedni paszport, jeśli go posiada. Stary dokument zostanie unieważniony, choć przy odbiorze można poprosić o pozostawienie stron z ważnymi wizami.
Status dokumentu można sprawdzić na podstawie numeru wniosku z potwierdzenia. Jeżeli podczas składania zaznaczysz odpowiednią opcję, urząd może również wysłać powiadomienie SMS-em albo e-mailem. Przy paszporcie dziecka dokument odbiera rodzic, opiekun prawny lub kurator, a sama obecność dziecka nie jest zazwyczaj konieczna.
Co zrobić, gdy wyjazd jest blisko albo paszport zaginął
Jeżeli zwykły termin jest zbyt długi, można sprawdzić możliwość uzyskania paszportu tymczasowego. Wydaje się go w szczególnych, udokumentowanych sytuacjach, na przykład związanych z chorobą, pogrzebem bliskiej osoby, pilnym wyjazdem zawodowym lub koniecznością powrotu do kraju. Taki dokument jest ważny najwyżej 365 dni, więc nie zastępuje standardowego paszportu na wieloletnie podróże.
Utratę paszportu trzeba zgłosić niezwłocznie w punkcie paszportowym, a za granicą w konsulacie. Nie należy czekać z tym do dnia planowanego wylotu, ponieważ unieważniony dokument nie będzie już podstawą do przekroczenia granicy.
Przed wyjazdem sprawdzam nie tylko datę ważności paszportu, lecz także wymagania kraju docelowego. Niektóre państwa wymagają, aby dokument był ważny jeszcze 6 miesięcy po planowanym wjeździe, a inne oczekują wolnych stron na wizę lub pieczęcie. Samo posiadanie ważnego paszportu nie zawsze wystarcza, dlatego ten etap najlepiej zrobić przed zakupem biletów.
Najprostsza kontrola przed wyjściem do punktu paszportowego
Na dzień przed wizytą sprawdź zdjęcie, kwotę opłaty, dokument potwierdzający ulgę oraz poprzedni paszport. Przy wniosku dla dziecka upewnij się dodatkowo, że zgoda drugiego rodzica jest już złożona albo przygotowana w prawidłowej formie.
Tak przygotowany komplet zwykle pozwala zamknąć formalności podczas jednej wizyty. Najwięcej problemów powodują nie same dokumenty, lecz nieaktualne zdjęcie, brak zgody rodzica albo zbyt późne rozpoczęcie procedury, dlatego najlepiej zająć się paszportem kilka tygodni przed planowaną podróżą.
